Тыва онза камгалалдыг бойдус девискээрлеринче кирер тлевирлерни эде крген – 2026 чылдан эгелеп чгле туристер болгаш аалчылар квдей берген елерде эвес, а бдн чыл дургузунда тлевирни алыр. ТР-ни Арга-арыг болгаш бойдус яамызыны саналы езугаар республиканы чазаа май 19-та болган хуралга ааа хамаарышкан шиитпирни хлээп алган.
2022 чылда Тыва онза камгалалдыг девискээрлерже кирер тлевирни бир дугаар киирген. Бо хемчег камгалалдыг девискээрлерже кижи брзн кирерин чурумчудуп, ол ышкаш камгалал хемчеглеринге болгаш экологтуг туризм инфратургузуун хгждеринге акшаландырыышкынны хандырар аргалыг. Тодаргайлаарга, «Тыва» бойдус парыгыны дрт девискээри – «Тайга», «Шуй», «ш-Белдир» болгаш «Шачы» участоктарынче походтаары тлевирлиг апарган.
Бо еге чедир тлевирни туристерни болгаш дыштаныкчыларны сезоннуг агымынга даянып ап турган.
Слг ш чылды арга-дуржулгазындан алырга, камгалалдыг дрт девискээрге сонуургал элээн скен. Оон агыда, оруктар болгаш харылзаа хгжлдези, дыштанылга инфратургузуу, турисчи ачы-дузалар болгаш дыштанып чурттаар чер адырында сезон дургузунда хереглел элээн калбарган. Чижээ, «Тайга» хаак баазазы бдн чыл дургузунда ажылдап турар. Кызылчылар часкы еде мааа шиштээн эът быжырып, чайын каттап, мглеп, а кзн тайга тооруу чыыр дээш кээп турарлар.
Онза камгалалдыг черлерже кижилерни баары квдеп турары-биле, бойдус камгалалыны хемчеглери база квдээри чугаажок. Ынчангаш Тываны Баштыы экологтарны камгалалдыг девискээрлерже кирерде тлээр тлевирге сезоннуг кызыгаарлаашкыннарны кш чок болдурар дугайында саналын чптг деп санаан. Владислав Ховалыг ол тлевир чгле арыг агаар болгаш туристерни богун аштаары дээш эвес дээрзин демдеглээн. Чыгдынган акша-хреги инфратургузууну моон-даа согаар хгжлдезинче, оо иштинде турисчи баазалар, аалчылар бажынары, маршруттар, турисчи черлер, экологтуг кокпалар ажыдарын организастаарынче дээш, оон-даа ске члдерже угланыр.
Тлевир ол-ла хевээр артар болгаш, Россия Федерациязында ажылдаар назылыг чурттакчы чонну амыдырап-чурттаарыны доктааткан кудуку хемчээлини хуузундан санаар. «Тайга» баазазыны девискээринге амыдырап-чурттаарыны кудуку хемчээлини 0,66 хуузу, а «Шуй», «ш-Белдир», «Шанчы» участоктарже – 3,3 хуу. Ынаар баар кзелдиг улус «Тыва» бойдус парыгыны park-tuva.ru/ сайтызындан ол девискээрлерже кирерини тускай кирер ртектерин айтып каан чпшээрелди садып ап болур: «Тайга» станциязынче – кижи брзнге 125 рубль, ске черлерже – кижи брзнге 625 рубль.
Айыттынган онза камгалалдыг бойдус девискээрлеринде чурттакчылыг черлерни чурттакчылары база оо кызыгаарында чыдар чер участоктарыны ээлери база хлезилекчилери ынаар халас кирер. Ол ышкаш арга-арыг камгалаар болгаш катап тургузарынга киржип турар, албан-дужаалдыг кижилерге, бойдус хрээлелин камгалаар хй-ниити инспекторлары болгаш экологтуг акциялар эрттирип турар эки турачылар база халас кирер. Оон агыда Россия Федерациязыны Чазааны 2020 чылды июль 13-те № 1039 доктаалы езугаар чиигелделиг хамаатыларны тлевирлерден хостаан.
